Music news from a Vietnamese traditional musician

Category » Muông

Mai Linh : Gặp người lúc nào trong túi quần cũng... có hai chiếc thìa

Mai Linh : Gặp người lúc nào trong túi quần cũng... có hai chiếc thìa Jan 29, '11 4:49 PM
for everyone



"Vua muỗng" đang diễn thuyết về nghệ thuật muỗng

VH- Cho đến hôm nay, người VN mới chính thức gọi ông – GS.TS Trần Quang Hải là “vua muỗng”. Chỉ với hai chiếc muỗng (thìa) thôi, ông đã làm cho nhiều bạn bè quốc tế phải nghiêng mình...

“Duyên” muỗng từ năm 6 tuổi.

Nhìn dáng vẻ bề ngoài không ai nghĩ ông đã gần 70 tuổi, bởi dáng đi nhanh nhẹn, đặc biệt là nghệ thuật biểu diễn và thuyết giảng về âm nhạc. Cũng dễ hiểu vì ông được sinh trưởng trong một gia đình năm  đời theo nhạc cổ truyền VN. GS.TS Trần Quang Hải bắt đầu làm việc cho Trung tâm Quốc gia Nghiên cứu Khoa học tại Bảo tàng Con Người ở Paris – Pháp từ năm 1968. Trong suốt hơn 40 năm qua, ông đã có trên ba nghìn buổi giới thiệu âm nhạc VN tại 65 quốc gia, giảng dạy về nhạc Á châu tại 120 trường đại học trên thế giới và tham dự hơn 130 liên hoan âm nhạc quốc tế…

Biết ông về nước thăm quê hương, đồng thời nhận danh hiệu “Vua muỗng” của kỉ lục Guinnness VN, chúng tôi xin gặp nhưng ông liên tục bị “bắt cóc” vì phải hết tham dự chương trình này đến chương trình khác. Cuối cùng, trong giờ nghỉ trưa của một buổi tọa đàm Đờn ca tài tử, ông gợi ý lấy hai cái ghế nhựa ra gốc cây ngồi trò chuyện.

Khi hỏi về kỹ thuật chơi muỗng, ông dùng ngay hai chiếc muỗng trên bàn tiệc, bẻ hai muỗng hơi cong, cho chúng đối vào nhau…miệng nói, còn hai bàn tay như múa tạo nên những điệu nhạc đa dạng từ âm hưởng dân ca, điệu xòe Thái, đến nhạc jazz, pop, techno, hiphop...

Kể về cái duyên đến với danh hiệu “vua muỗng”, GS.TS Trần Quang Hải cho biết, năm lên sáu tuổi, biết trong làng có bộ đội đóng quân nên đã “mon men” lại gần. Tình cờ thấy một chú bộ đội cầm hai cây muỗng gõ vào nhau nhưng lại tạo ra tiếng nghe rất lạ. Thế là cậu bé Hải ngày ấy được chú chỉ cho cách cầm muỗng gõ nhịp. Về nhà, cậu miệt mài rèn luyện và tìm cách tạo ra nhiều kiểu gõ muỗng khác nhau, và lạ thay, mỗi cách lại cho ra những âm thanh sống động truyền cảm đến bất ngờ. Từ đó cậu bé Hải âm thầm tìm hiểu cách gõ muỗng làm nên những sáng tạo thật tuyệt vời.

Đến khi sang Pháp, thấy người phương Tây gõ muỗng, ông nghĩ rằng đó là cái mà người Việt mình sáng tạo ra mà người ta lại làm hay như thế, sao mình không làm cho nó trở thành một nghệ thuật độc đáo. Thế là năm 1967, ông sang Anh và tham gia cuộc thi gõ muỗng. Tại cuộc thi này, nếu như người ta chỉ đánh muỗng bằng tay, thì ông đánh muỗng trên toàn thân, và lần lượt đánh bại các thí sinh trong cuộc thi khiến ngay cả nước chủ nhà cũng phải ngạc nhiên về sự sáng tạo của ông. Với kiến thức âm nhạc cộng với sự điêu luyện trong phong cách và kỹ thuật bài bản, ông đã tạo nên nét rất riêng, sự xuất sắc đó đã tạo nên danh hiệu “vua muỗng”.

Còn nhớ, lần biểu diễn trong chương trình của Tiếng hát quê hương, khán giả có dịp được “thỏa nhĩ, mãn nhãn” với những màn “múa” muỗng hết sức điêu nghệ của ông. Ai cũng tròn xoe mắt trước đôi tay hết sức dẻo và linh hoạt ấy. Không chỉ gõ muỗng bằng 2 tay, ông còn gõ bằng miệng, đùi, hai cánh tay mà mỗi vị trí lại cho ra một tiếng hết sức kì lạ.

Trong lúc ngồi nhìn con trai mình biểu diễn, GS.TS Trần Văn Khê đã xúc động đến rơi lệ, xen lẫn tự hào: “Ngày hôm nay có lẽ là ngày hạnh phúc nhất cuộc đời tôi. Cho đến lúc này, tôi đã tìm được hai người học trò kế nhiệm mình, một là NS đàn tranh Hải Phượng và con trai tôi  - Trần Quang Hải”.

Đối với GS Hải, kỉ niệm đáng nhớ nhất là khi tham gia chương trình nghệ thuật gõ muỗng vào khoảng năm 1966 – 1967, lúc đó Mỹ đang gây chiến tranh ở nước ta. GS có dịp so tài với một người bạn nước Mỹ, và giành chiến thắng trước người bạn này, GS Hải nói: “Trong âm nhạc, người VN đã giành chiến thắng thì trên mặt trận chiến đấu VN sẽ chiến thắng trước nước Mỹ”. Và điều đó đã trở thành sự thật, cho đến 40 năm sau, ông và người bạn nước Mỹ đã trở thành tri âm, tri kỉ trong nghệ thuật gõ muỗng.

Sẵn sàng về VN truyền dạy

Đã ở vào cái tuổi xưa nay hiếm nhưng với ông vẫn còn nhiều điều trăn trở với nền âm nhạc VN. Xa quê hương đã lâu, nhưng cái “máu” âm nhạc truyền thống của gia đình vẫn âm ỉ trong ông. Nhất là về đờn ca tài tử, bởi ông có thể nhấn nhá câu hò xừ sàng xê…về thang âm, điệu thức hết sức bài bản. Cũng từ cái muỗng đơn giản như thế, ông đã làm nên những bất ngờ thực sự.

Trò chuyện với chúng tôi, GS Hải chia sẻ: “Nếu như ở VN muốn hình thành một câu lạc bộ, hay nhóm chơi về nghệ thuật gõ muỗng, tôi sẵn sàng về truyền dạy. Chỉ cần có người muốn học thực sự, yêu thích nó thì gõ muỗng sẽ sớm thành một nghệ thuật. Nhiều người chơi, khám phá ra nhiều âm thanh khác nhau, dần dần sẽ làm cho bộ gõ trở thành một môn âm nhạc về muỗng”. Ông nhớ lại, có lần ở bên Pháp khi nghe ông nói đến gõ muỗng, ai cũng cười, cho rằng muỗng thì có gì mà nghệ thuật. Nhưng sau khi nghe GS trình diễn cộng với giảng giải, họ đã nghe say sưa và “mê tít” nó. Với con số hơn 300 chiếc muỗng mà ông sưu tầm trên khắp các nơi ông đã đến và biểu diễn, cũng tương đương với những gì mà GS đã khám phá ra từ một vật dụng đơn giản là chiếc muỗng. Kì lạ thay, mỗi loại trong bàn tay “phép thuật” của mình, ông đã làm nên những tiếng nhạc đủ “màu sắc” đi vào lòng người nhanh chóng. Và lúc nào trong túi quần ông cũng “thủ” sẵn hai chiếc muỗng, sẵn sàng biểu diễn nếu ai có nhu cầu.

Mai Linh

(29/01/2011)

http://www.baovanhoa.vn/vanhoaxuan2011/33145.vho

•• Âm nhạc cổ truyền

•• Nhạc mới

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•••• Nghệ sĩ từ trần

•• Nghiên cứu gia VN

•• Nhạc thiểu số

•• Tiểu sử ca sĩ

•• CA TRU

•• HÁT XẨM & TRỐNG QUÂN

•• Nhạc Hàn Quốc

•• Nhạc Nhựt Bổn

•• Nhạc Trung quốc

•• Nhạc Đông Nam Á

•• Nhạc Mông Cổ

•• Nhạc sắc tộc

•• Nhạc Tuva

•• song thanh tác giả khác

•• song thanh TQH

•• Giọng trị bịnh

•••• Chakra - Yoga

•• Ca sĩ Khoomei

•• Nghiên cứu gia Khoomei

•• Âm thanh học

•• Ngôn ngữ khác

•• Đàn Mội Hmông

•• Tiêm ban sach và nhac cu

•• Tiểu sử dân tộc nhạc học gia

•• Trang nhà dân tôc nhac hoc

•• Phân mêm : Phân tach bôi âm

•• Muông

•• Tran Quang Hai

•• Nhac si Viêt Nam

•• Hat dông song thanh

•• Bach Yên

•• VIDEO/CD trên WEB

•• Nhạc Việt cổ truyền

•• Đàn Môi

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•• Tiểu sử

•• Phỏng vấn báo, radio

•• Bài viết

Visitors: 20277975