Music news from a Vietnamese traditional musician

Category » HÁT XẨM & TRỐNG QUÂN

Thái Sơn :Ðể hát Xoan tỏa sáng

Cập nhật  17:37 ngày 24-04-2010

Ðể hát Xoan tỏa sáng

Hát Xoan, Ghẹo dân ca Phú Thọ.
ND - Hát Xoan, đặc sản văn hóa của vùng đất Tổ, đang trên đường sang Pa-ri (Pháp) đề nghị UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp của nhân loại sẽ được cất lên khắp nơi trên mảnh đất Vua Hùng trong suốt mười ngày diễn ra Quốc giỗ từ mồng một đến mồng mười tháng 3 âm lịch.

 

Theo ước tính của Ban tổ chức sẽ có khoảng 5,5 triệu lượt người về tham dự quốc giỗ. Hát Xoan vốn là loại hình nghệ thuật ít có đất diễn bởi phụ thuộc vào không gian diễn xướng, và chỉ xuất hiện trong dịp lễ hội, do vậy, đây sẽ là một cơ hội lớn cho tiếng hát Xoan cất cánh. Theo bà Nguyễn Thị Kim Hải, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ- Phó trưởng Ban tổ chức Lễ hội Ðền Hùng 2010: Hàng triệu lượt con dân đất Việt khi hành hương về đất Tổ, thành kính dâng hương và tưởng nhớ các vị Vua Hùng, họ phải được thưởng thức những làn điệu Xoan, đặc sản tinh thần nơi đất Tổ. ấy cũng là lúc các phường Xoan được thăng hoa khi không gian và thời gian diễn ra lễ hội ngày càng được mở rộng...

Nỗ lực giữ gìn di sản

Hát Xoan là di sản văn hóa vô giá, là niềm tự hào của người dân Phú Thọ. Tuy nhiên, số người hát Xoan thành thạo ngày càng hiếm. Toàn tỉnh Phú Thọ chỉ còn xấp xỉ gần bảy chục nghệ nhân hát Xoan, trong đó non nửa trong số đó có độ tuổi từ bảy mươi tuổi trở lên và chỉ còn tám nghệ nhân còn khả năng trình diễn và truyền dạy. Nguy cơ mai một hát Xoan là vô cùng lớn, nhận thức được điều này, từ năm 1994, các cơ quan chức năng tỉnh Phú Thọ bắt tay vào thực hiện hàng loạt đề án khôi phục và giữ gìn, mở đầu là cuộc Hội thảo khoa học dân ca Xoan-ghẹo Vĩnh Phú. Bốn phường Xoan đã được thành lập theo quyết định của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang hoạt động tại thành phố Việt Trì. Ðó là An Thái, Thét, Phù Ðức, Kim Ðái; ngoài ra còn có ba đội hát Xoan tự thành lập ở huyện Lâm Thao và Phù Ninh. Liên hoan tiếng hát làng Xoan cũng được tổ chức. Từ đó đã có những nghệ nhân Xoan được vinh danh xứng đáng.

Ðể khắc phục và phát huy những thế mạnh của những nghệ nhân cao tuổi, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phú Thọ đã tổ chức mời các nghệ nhân hướng dẫn, truyền dạy loại hình nghệ thuật này cho thế hệ trẻ. Ðồng thời, tỉnh còn gắn hát Xoan với du lịch, vừa góp phần nâng cao đời sống tinh thần, giúp đồng bào có công ăn việc làm cải thiện cuộc sống, vừa tăng thêm phần hấp dẫn đối với du khách khi đến với Phú Thọ.

Một số trường trung học, nhà văn hóa trên địa bàn thành phố Việt Trì, cùng các huyện: Phù Ninh, Lâm Thao, Ðoan Hùng, Tam Nông, Thanh Thủy, Thanh Sơn, Hạ Hòa đã thành lập các Câu lạc bộ hát dân ca, hát xoan, ghẹo, hát trống quân. Trong thời gian tới, mỗi huyện thị sẽ thành lập từ hai đến ba câu lạc bộ hát Xoan, tập trung vào tập luyện và trình diễn các làn điệu xoan cổ; các bài Xoan được các nhạc sĩ ghi âm phát triển và bài hát mới được đặt lời dựa trên các làn điệu dân ca Xoan, Ghẹo.

Âm thầm lưu giữ mạch nguồn ông cha

Cũng như các loại hình dân ca dân gian khác, Xoan có lúc tưởng như bị dòng thời gian vùi lấp. Nhưng, như một mạch nguồn bền bỉ chảy suốt ngàn năm lịch sử, làn điệu Xoan cổ vẫn được giữ gìn bởi những nghệ nhân dân gian.

Nhắc đến hát Xoan, người dân Phú Thọ không thể không nhắc tới nghệ nhân Nguyễn Thị Lịch - Chủ nhiệm Câu lạc bộ Xoan An Thái, xã Phượng Lâu (thành phố Việt Trì). Sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống hát Xoan, có ông nội là trùm hát Xoan nổi tiếng, ngay từ thủa lên năm, lên mười, bà đã được cha truyền dạy các làn điệu hát Xoan. Cuộc sống gia đình làm nông nghiệp không dư giả nhưng nhờ sự động viên cổ vũ của người chồng, bà Lịch đã dồn hết tâm huyết của mình để phát triển phường Xoan. Ðến nay, Câu lạc bộ của bà đã thu hút trên bốn chục thành viên.

Ông trùm Ngũ (phường Xoan Phù Ðức - Kim Ðức) cho biết, phường Xoan của ông đã từng được nhận tài trợ của quỹ Ford nhằm khôi phục và truyền dạy Xoan cổ cho thế hệ trẻ. Nhưng chỉ sau khi dự án hoàn thành, lớp học hầu như tan rã. Mặc dù bây giờ không còn kinh phí hoạt động nhưng cứ đến ba tháng hè, cái sân đất trước cửa nhà ông lại nhộn nhịp hẳn lên bởi những giọng ca của bày trẻ cấp một, hai.

Hát xoan gắn liền với lễ hội, với nhu cầu tâm linh, nếu không được "cắm rễ" vào mảnh đất lễ hội, hát Xoan sẽ lụi tàn, dẫu rằng sự bền bỉ và trường tồn của loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc này đã phần nào khẳng định được giá trị nội tại của nó. Do vậy, khi không gian và thời gian của lễ hội đất Tổ ngày càng mở rộng cũng là cơ hội vàng để loại hình này ngày càng tỏa sáng.
Thái Sơn
http://www.nhandan.com.vn/tinbai/?top=43&sub=81&article=173238

•• Âm nhạc cổ truyền

•• Nhạc mới

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•••• Nghệ sĩ từ trần

•• Nghiên cứu gia VN

•• Nhạc thiểu số

•• Tiểu sử ca sĩ

•• CA TRU

•• HÁT XẨM & TRỐNG QUÂN

•• Nhạc Hàn Quốc

•• Nhạc Nhựt Bổn

•• Nhạc Trung quốc

•• Nhạc Đông Nam Á

•• Nhạc Mông Cổ

•• Nhạc sắc tộc

•• Nhạc Tuva

•• song thanh tác giả khác

•• song thanh TQH

•• Giọng trị bịnh

•••• Chakra - Yoga

•• Ca sĩ Khoomei

•• Nghiên cứu gia Khoomei

•• Âm thanh học

•• Ngôn ngữ khác

•• Đàn Mội Hmông

•• Tiêm ban sach và nhac cu

•• Tiểu sử dân tộc nhạc học gia

•• Trang nhà dân tôc nhac hoc

•• Phân mêm : Phân tach bôi âm

•• Muông

•• Tran Quang Hai

•• Nhac si Viêt Nam

•• Hat dông song thanh

•• Bach Yên

•• VIDEO/CD trên WEB

•• Nhạc Việt cổ truyền

•• Đàn Môi

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•• Tiểu sử

•• Phỏng vấn báo, radio

•• Bài viết

Visitors: 21233401