Music news from a Vietnamese traditional musician

Category » Dân tộc nhạc học

Cảnh Toàn :Di sản âm nhạc của Haiti

Thứ Năm, 25/02/2010, 17:59 (GMT+7)

Di sản âm nhạc của Haiti

TTO - Những âm thanh về cuộc sống của người dân Haiti sau khi giành được độc lập từ người Pháp (như tiếng động từ lễ hội carnival, các buổi cúng tế, trẻ em vui đùa và cả âm thanh chiếc máy bay đầu tiên bay qua bầu trời nước này cuối những năm 1930...) sau hàng chục năm quên lãng giờ đây đã trở thành tài sản văn hóa lớn với đất nước này.

 

Bìa đĩa bộ sưu tập âm thanh quý giá Alan Lomax in Haiti - Ảnh: Harte Recordings

 

Người quản lý bộ đĩa Alan Lomax in Haiti hi vọng bộ đĩa này sẽ giúp người dân Haiti nuôi dưỡng ý nghĩ rằng nền văn hóa nơi đây vẫn còn nguyên vẹn.

Bộ sưu tập do Hãng Harte Recordings phát hành gồm 10 đĩa, được phát sóng trên ba đài phát thanh công cộng ở Mỹ trong khi thông báo về tìm kiếm viện trợ cho Haiti.

Mãi đến khi thảm họa động đất kinh hoàng vừa qua ở Haiti, khi mọi di sản văn hóa nơi đây đều sụp đổ thì bộ sưu tập các âm thanh này trở nên vô cùng quý giá.

Người thực hiện các bản ghi âm này - được tổng hợp thành bộ đĩa Alan Lomax in Haiti - là Alan Lomax, một nhà nghiên cứu về yếu tố văn hóa và xã hội trong âm nhạc dân gian.

Bộ đĩa này sau khi thực hiện đã được lưu trữ trong Thư viện Quốc hội (Mỹ), nhưng nó đã bị lãng quên trong kho tư liệu tại đây suốt hơn bảy thập niên. Bộ đĩa mới được tìm thấy gần đây và được phát hành lại vào mùa thu năm ngoái nhưng không mấy người biết đến.

Tiến sĩ Gage Averill đến từ Đại học Washington - cũng là một chuyên gia trong lĩnh vực âm nhạc dân gian chuyên sâu về âm nhạc vùng Carribe, hiện đang thực hiện công việc biên tập 12 CD những bản ghi âm từ năm 1936-1937 tại Haiti của Lomax - nói: “Đối với một đất nước thường xuyên có biến động như Haiti thì không khó để tìm ra những câu chuyện khiến người khác cảm thấy xót xa. Rất ít người, ngoại trừ những người đã đặt chân đến vùng đất này, có thể hiểu được Haiti sẽ mang đến cho họ điều gì, nơi đây đáng yêu và hào phóng như thế nào”.

15 năm sau khi lính Mỹ đóng quân ở Haiti, Lomax đã vác tất cả thiết bị của mình băng qua những ngọn núi của thủ đô Port-au-Prince những năm 1936-1937.

Ông tìm kiếm những thường dân thay cho những màn biểu diễn quy mô để thực hiện công việc sưu tầm âm thanh của mình. Và ông đã có được 1.500 bản ghi âm để đời.

Cũng như nhiều bản ghi âm mà Lomax thực hiện ở các quốc gia khác đã được quay về cố hương, bộ đĩa về Haiti sẽ sớm được trao tặng cho nhân dân nước này.

Âm thanh trong bộ đĩa rất phong phú, từ những đội hướng đạo sinh, các nghi thức tôn giáo, các điệu nhảy… Nhiều lời ca trong những bài hát của người dân Haiti về sự đói nghèo trong cuộc sống. Một số bài hát khác kể về hoàn cảnh bị cô lập với thế giới bên ngoài sau cuộc giải phóng khỏi ách nô lệ của nhân dân nơi đây.

Bộ đĩa có cả một số bản tình ca bằng tiếng Pháp. Tiến sĩ Gage nói: “Những bài hát tiếng Pháp chỉ đơn thuần về cảm xúc của một người khi lần đầu tiên nhìn thấy chiếc máy bay mà thôi”.

Khi động đất xảy ra vào tháng 1, những người quản lý bộ đĩa đã nhanh chóng tìm cách để có thể sử dụng âm nhạc đóng góp vào những nỗ lực cứu trợ Haiti. Họ hi vọng âm nhạc có thể chỉ ra một bức tranh khác về Haiti chứ không chỉ là một đất nước hoang tàn, và âm nhạc có thể trả lại những thứ như niềm tin, sự hi vọng, niềm vui… đã mất.

Anna Lomax Wood, con gái của Alan Lomax, nói: “Cảm xúc của tôi trong những lúc như thế này là con người không chỉ nghĩ về bánh mì và nước uống, mà họ luôn đề phòng tất cả những điều có thể gây nguy hại đến cuộc sống của họ”.

 

Alan Lomax - Ảnh: The Library of Congress

Alan Lomax, sinh ngày 15-1-1915 tại Austin - Texas và mất ngày 19-7-2002, là con trai của một chuyên gia sưu tầm những bài hát về cao bồi - John A.Lomax. Từ nhỏ, ông đã theo gót cha tìm kiếm và lưu giữ những âm thanh bất cứ khi nào có thể.

Năm 1932, bằng chiếc máy ghi âm thô sơ do Thư viện Quốc hội Mỹ cung cấp, ông cùng cha thực hiện một chuyến hành trình 16.000 dặm đến miền đông nam nước Mĩ trong bốn tháng để ghi âm lại những bài hát lao động của người dân Mỹ gốc Phi.

Giai đoạn 1933-1942, Alan Lomax bắt đầu tự mình thực hiện những chuyến đi đến các bang như New England, Michigan, Wisconsin, New York và Ohio để ghi âm các bài nhạc truyền thống và dân gian cho Thư viện Quốc hội Mỹ. Ông cũng đã đến Haiti và đảo quốc Bahamas. Bắt đầu từ đây, ông là người tiên phong trong việc nghiên cứu lưu trữ thế giới âm nhạc.

Alan Lomax còn làm nhiều việc khác như thuyết giảng, viết lách và làm trong Hội Bình đẳng văn hóa cho đến khi qua đời ở tuổi 87.

Theo Billboard

CẢNH TOÀN (Theo AP)

http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=365180&ChannelID=58

•• Âm nhạc cổ truyền

•• Nhạc mới

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•••• Nghệ sĩ từ trần

•• Nghiên cứu gia VN

•• Nhạc thiểu số

•• Tiểu sử ca sĩ

•• CA TRU

•• HÁT XẨM & TRỐNG QUÂN

•• Nhạc Hàn Quốc

•• Nhạc Nhựt Bổn

•• Nhạc Trung quốc

•• Nhạc Đông Nam Á

•• Nhạc Mông Cổ

•• Nhạc sắc tộc

•• Nhạc Tuva

•• song thanh tác giả khác

•• song thanh TQH

•• Giọng trị bịnh

•••• Chakra - Yoga

•• Ca sĩ Khoomei

•• Nghiên cứu gia Khoomei

•• Âm thanh học

•• Ngôn ngữ khác

•• Đàn Mội Hmông

•• Tiêm ban sach và nhac cu

•• Tiểu sử dân tộc nhạc học gia

•• Trang nhà dân tôc nhac hoc

•• Phân mêm : Phân tach bôi âm

•• Muông

•• Tran Quang Hai

•• Nhac si Viêt Nam

•• Hat dông song thanh

•• Bach Yên

•• VIDEO/CD trên WEB

•• Nhạc Việt cổ truyền

•• Đàn Môi

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•• Tiểu sử

•• Phỏng vấn báo, radio

•• Bài viết

Visitors: 19980705