Music news from a Vietnamese traditional musician

Category » Tiểu sử nhạc sĩ

Nguyễn Phú Cương : Gặp tác giả khúc tráng ca "19 tháng 8"

 “Mười chín tháng tám” - ca khúc của nhạc sĩ Xuân Oanh, mà theo nhạc sĩ Hồ Quang Bình, “đó là tác phẩm đặc biệt trong kho tàng âm nhạc Việt Nam”.

Gặp tác giả khúc tráng ca "Mười chín tháng tám"
19/08/2008 08:39 (GMT + 7)


Nhiều người biết đến nhạc sĩ Xuân Oanh với những bài hát xúc động một thời như “Quê hương anh bộ đội”, “Hà Nội – Bắc Kinh – Mạc Tư Khoa”…, nhưng khi nhắc đến ông thì không thể không nhắc đến ca khúc hơn 60 năm tuổi này.

Viết trong khát vọng của “ánh sao tự do”

Buổi sáng ngày 19/8/1945, vốn là cán bộ Việt Minh, chàng trai 22 tuổi Đỗ Xuân Oanh đi đầu trong đoàn người đi biểu tình từ Chợ Mơ tràn vào quảng trường Nhà hát Lớn Hà Nội dự mít tinh.

Nhạc sĩ Xuân Oanh (Ảnh: Lê Đăng Khoa)

Hàng ngàn người dân áo vá, đầu trần, chân đất, thân thể gấy yếu, mặt hốc hác sau cơn đói khủng khiếp Ất Dậu… Những tiếng hô đòi diệt tan quan thù dành lấy độc lập vang lên không ngớt.

Xuân Oanh nhìn lên trời thu xanh thẳm ngôi sao vàng năm cánh trên nền đỏ máu bay rợp phố phường. Anh cảm thấy ánh sao vàng là ánh sáng của tự do, anh cùng đồng bào linh cảm đây là ngày khởi nghĩa, đây là thời khắc phá xiềng gông nô lệ.

Bao nhiêu hờn căm uất ức của kiếp đời nô lên dồn nén trong lòng nay được bung ra. Thế là câu nhạc đầu tiên hiện lên trong lòng và anh hát lên trong niềm hứng khởi xuất thần: “Toàn dân Việt Nam đứng đều lên góp sức một ngày. Thề đem xương máu quyết lòng chiến đấu cho tương lai…”.

Những khuôn mặt hốc hác vì đói khát cơm áo, đói khát tự do ngạc nhiên nhìn chàng trai nhỏ nhắn đang hát vang câu hát của họ và như cùng lúc họ cùng hát theo ngay bài hát rực lửa cách mạng đó. Anh vừa đi vừa sáng tác, làm được câu nào anh hướng dần đoàn người cùng hát câu đó.

Đến quảng trường bài hát cũng hoàn thành. Mọi người hát say mê như chính họ là tác giả bài hát này.

NS. Đỗ Xuân Oanh từng làm “công tác ngoại giao nhân dân” từ 19/11/1950, trước lúc nghỉ hưu ông là Phó Chủ nhiệm kiêm Tổng Thư ký Ủy ban bảo vệ Hòa bình Việt Nam trong nhiều năm


Ngay chiều hôm ấy bài hát được thu thanh và phát trên sóng Đài Tiếng nói Việt Nam, được một nhà xuất bản ở chợ Hôm in hàng ngàn ngàn bản.

Vài ba ngày sau khắp Nam Định, Hải Phòng rồi lan cả nước khúc tráng ca “Mười chín tháng tám” làm náo nức lòng người dân Việt dưới ngọn cờ đỏ sao vàng dành lấy độc lập, tự do.

Chỉ một trăm lẻ hai từ, bài hát “Mười chín tháng tám” ra đời trong thời điểm lịch sử đó đến nay hơn sáu mươi năm khi hát lên ta vẫn còn thấy lòng mình bao xúc động.

Đến với cách mạng là một điều tất yếu

Tên đầy đủ của ông là Đỗ Xuân Oanh quê ở Quảng Yên (Quảng Ninh), ông sinh ngày 4/1/1923 trong một gia đình nghèo. Bố là thợ may, biết chữ Hán. Mẹ ông sinh năm lần nhưng đều không nuôi được. Khi sinh đứa con thứ sáu này vào mùa xuân bố ông mừng lắm đặt tên là Xuân Oanh.


MƯỜI CHÍN THÁNG TÁM


Toàn dân Việt Nam đứng đều lên góp sức một ngày.
Thề đem xương máu quyết lòng chiến đấu cho tương lai.
Mười chín tháng Tám, khi quốc dân căm hờn kêu thét.
Tiến lên cùng hô: "Mau diệt tan hết quân thù chung!"

Mười chín tháng Tám.
Ánh sao tự do đưa tới.
Cờ bay nơi nơi, muôn ánh sao vàng.
Máu tươi pha đều trên lá cờ bay khắp chốn giang sơn.

Người Việt Nam ta giữ vững trong tim lời thề,
Mười chín tháng Tám
Chớ quên là ngày khởi nghĩa.
Hạnh phúc sáng tô, non sông Việt Nam.

Để “lấy khước” ngay khi còn nhỏ, bố mẹ đã gửi Xuân Oanh cho ông cậu làm nghề thuyền chài nuôi. Lên 6 tuổi cậu bé Xuân Oanh mới được bố mẹ đón về nhà. Lúc này mẹ bị ốm nặng, chỉ sau ít ngày bà qua đời.

Nhà nghèo Xuân Oanh được bố học hết tiểu học, rồi nói rằng “Bố chỉ lo được cho con đến đây, giờ con phải tự lao động kiếm sống”.

14 tuổi, Xuân Oanh lăn vào đời với đủ mọi nghề: từ, thợ mỏ, thợ đúc kẽm, thợ giày đến dạy học, vẽ tranh và tối vác đàn hát trong phòng trà. Phần lớn kiến thức mà ông có được là tự học: nhạc, họa, ngoại ngữ, và lòng khao khát tự do, nồng nàn yêu nước.

Năm 19 tuổi, Xuân Oanh lưu lạc lên Hà Nội làm nghề đóng giày và kèm con cái nhà khá giả học thêm.

Lăn lộn kiếm sống Xuân Oanh nếm bao nhiêu nỗi tủi cực của người dân nô lệ, nên anh đến với cách mạng như một điều tất nhiên.
Người cán bộ giác ngộ các mạng cho anh là nhà thơ Nguyễn Đình Thi.

Xuân Oanh tham gia chuyển tài liệu, sách báo bí mật của Việt Minh và thề rằng “Nếu bị bắt chấp nhận tù tội tử hình quyết không khai báo!”.

Xuân Oanh - nghệ sĩ tài hoa mà giản dị

Lịch làm việc của ông lão 85 tuổi khiến nhiều người giật mình: Sáng, dành hai giờ để vào mạng đọc tin tức trên các website, báo điện tử VietNamNet, VnExpress, CNN, AFP, Le Monde,... Sau đó, kiểm tra và gửi e-mail cho bạn bè rồi bắt đầu dịch sách.

Khi mỏi mắt, ông chuyển sang vẽ tranh (nhạc sĩ Xuân Oanh từng cầm cọ minh họa cho báo Cứu Quốc cùng với họa sĩ Trần Đình Thọ – sau này là Hiệu trưởng Đại học Mỹ thuật Hà Nội và từng có tranh được chọn tham dự triển lãm Mỹ thuật toàn quốc lần thứ nhất)...

Theo Xuân Oanh: “con người không làm việc gì thì coi như là đã chết!”

Đôi lúc cao hứng, ông mở nắp chiếc piano cái cây đàn piano mua được bằng tiền của Giải thưởng nhà nước về Văn Học nghệ thuật năm 2007.

Ngoài vai trò là nhạc sĩ, chắc hẳn không mấy người biết Đỗ Xuân Oanh từng làm “công tác ngoại giao nhân dân” từ 19/11/1950, trước lúc nghỉ hưu ông là Phó Chủ nhiệm kiêm Tổng Thư ký Ủy ban bảo vệ Hòa bình Việt Nam trong nhiều năm.

Căn phòng nhỏ mà ngăn nắp của ông là nơi nhiều bạn già đến tâm tình gặp gỡ.

Năm 2000, nhạc sĩ Xuân Oanh được nhận một căn hộ và 20 triệu đồng theo tiêu chuẩn dành cho “cán bộ tiền khởi nghĩa”. Ông đã tặng toàn bộ số tiền đó cho Quỹ hỗ trợ đồng bào bị lũ lụt và vẫn ở trong căn phòng cũ, vốn là hầm rượu của một biệt thự trên phố Quán Sứ.

Quanh tường của căn nhà hầm này là những dãy tủ, trên đó xếp ngay ngắn hàng trăm quyển sách bìa cứng bằng nhiều thứ tiếng nước ngoài, chủ yếu là tiếng Anh, Pháp, trong đó nhiều cuốn có thủ bút của tác giả ký tặng ông từ nhiều nước trên thế giới.

Hàng ngay ông vẫn cần mẫn làm việc vì theo ông “con người không làm việc gì thì coi như là đã chết!”

  • Nguyễn Phú Cương

http://www.tuanvietnam.net/vn/nhanvattrongngay/4564/index.aspx

 

•• Âm nhạc cổ truyền

•• Nhạc mới

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•••• Nghệ sĩ từ trần

•• Nghiên cứu gia VN

•• Nhạc thiểu số

•• Tiểu sử ca sĩ

•• CA TRU

•• HÁT XẨM & TRỐNG QUÂN

•• Nhạc Hàn Quốc

•• Nhạc Nhựt Bổn

•• Nhạc Trung quốc

•• Nhạc Đông Nam Á

•• Nhạc Mông Cổ

•• Nhạc sắc tộc

•• Nhạc Tuva

•• song thanh tác giả khác

•• song thanh TQH

•• Giọng trị bịnh

•••• Chakra - Yoga

•• Ca sĩ Khoomei

•• Nghiên cứu gia Khoomei

•• Âm thanh học

•• Ngôn ngữ khác

•• Đàn Mội Hmông

•• Tiêm ban sach và nhac cu

•• Tiểu sử dân tộc nhạc học gia

•• Trang nhà dân tôc nhac hoc

•• Phân mêm : Phân tach bôi âm

•• Muông

•• Tran Quang Hai

•• Nhac si Viêt Nam

•• Hat dông song thanh

•• Bach Yên

•• VIDEO/CD trên WEB

•• Nhạc Việt cổ truyền

•• Đàn Môi

•• Tiểu sử nhạc sĩ

•• Tiểu sử

•• Phỏng vấn báo, radio

•• Bài viết

Visitors: 22052101